Niemal każdy kto pracuje w poligrafii zetknął się kiedyś z odbitką próbną tzw. "proof'em".
Odbitka próbna (proof) to wersja robocza druku, wykonywana przed rozpoczęciem pełnej produkcji, w celu sprawdzenia i skorygowania ewentualnych błędów w kolorach, ostrości, układzie lub treści.
Czasem jest to zwykły wydruk z drukarki biurowej, ale najczęściej jest to specjalnie przygotowana, wydrukowana na specjalnym papierze, przy użyciu specjalnego oprogramowania odbitka, która wiernie odtwarza kolorystykę pracy i oprócz samego obrazu zawiera kilka dodatkowych elementów i informacji dla drukarzy, technologów i projektantów.
Wygląd elementów dodatkowych na odbitce próbnej może różnić się pomiędzy proofami wykonanymi w różnych systemach proofingowych. Większość programów proofingowych pozwala także użytkownikowi na personalizację pól kontrolnych i informacyjnych. Zazwyczaj jednak na odbitce próbnej znajdziemy 3 elementy:
- Tzw. metrykę proofa - jest to pole tekstowe zawierające informacje o drukowanym pliku, standardzie kolorystycznym użytym do zasymulowania kolorów, czasem także o oprogramowaniu i drukarce, na której proof był drukowany.
- Paski kontrolne pozwalające na zweryfikowanie poprawności kolorystyki wydruku - zazwyczaj są to standardowe paski Ugra/Fogra Media Wedge opracowane przez instytut FOGRA, czasami producent oprogramowania proofingowego proponuje własną wersję testu kontrolnego (tak robią np. firmy CGS i Serendipity)
- W pełni profesjonalna odbitka próbna zawiera także "Certyfikat" czyli tabelkę z pomiarami paska kontrolnego, i potwierdzeniem, że zmierzone wartości mieszczą się w założonej tolerancji.
METRYKA (etykieta):
Jako przykład przedstawiona jest metryka proofa wykonanego w systemie EFI Fiery.
Etykieta zawiera następujące informacje:
- Linia 1 - nazwa pliku wraz z datą jego zaimportowania do oprogramowania ripującego (EFI dodaje jeszcze indywidualny nr ID pracy generowany dla każdego drukowanego pliku)
- Linia 2 - "embedded profiles" - off - jest to informacja, że jeżeli do drukowanego pliku były dołączone profile ICC to nie zostały one użyte przy wydruku; "Source" - to wybrany standard kolorystyczny Standardy kolorystyczne w poligrafii ;Paper" to informacja o rodzaju papieru jaki został użyty do wydruku (dokładnie jest to nazwa profilu wygenerowanego dla tego podłoża); RI_Source i RI_Dest to informacja o uzytym rodzaju renderingu Co to jest Rendering Intent
- Linia 3 - zawiera informację o tzw korekcie szarości "grey balance" - rip Fiery dokonuje takiej korekty za pomocą pliku Lab 3cc (3-chanel calibration) - informacja podana w etykiecie na rysunku mówi, że plik ten został wygenerowany automatycznie na podstawie standardu kolorystycznego - profilu iso_coated i profilu podłoża (papieru proofingowego)
- Linia 4 - "Printer" informacja o typie użytej do druku drukarki; "Scale" - skala wydruku w stosunku do pliku oryginalnego
Paski kontrolne:
Profesjonalnie wykonana odbitka próbna zazwyczaj zawiera test, który pozwala na pomiar spektrofotometrem i określenie zgodności kolorystycznej z założonym standardem. Producenci oprogramowania najczęściej używają do tego celu testów (pasków testowych) opracowanych przez instytut FOGRA. Paski kontrolne UGRA_FOGRA Media Wedge W pokazanym na obrazku przykładzie do pracy dołączono dwa paski kontrolne. Są to te same testy (oba paski zawierają dokładnie te same pola pomiarowe). Pierwszy z nich został przygotowany 'w geometrii" pasującej do pomiaru automatycznym, wbudowanym w drukarkę spektrofotometrem ILS SpectroProofer ILS30. Drugi z testów jest przygotowany do pomiaru popularnym spektrofotometrem ręcznym XRITE i1Pro.
Certyfikat:
Certyfikat jest skróconym raportem z pomiarów paska kontrolnego. Certyfikat potwierdza, że błędy koloru na odbitce próbnej mieszczą się z założonej tolerancji. Certyfikat może być wydrukowany przez drukarke proofingową (jeżeli drukarka sama dokonuje pomiaru) lub jest drukowany oddzielnie w formie samoprzylepnej etykiety i jest naklejany na wydruk. Jakie informacje zawiera certyfikat?
- Informacje o wydruku:
- Linia 1 - rodzaj użytego paska kontrolnego
- Linia 2 - "reference data" - czyli standard kolorystyczny - w tym przypadku standard wygenerowany na podstawie profilu ISO_coated_v2
- Linia 3 - "profil referencyjny" - ISO_coated_v2
- Linia 4 - profil drukarki proofingowej
- Linia 5 - "Delta E format" czyli rodzaj użytego w pomiarach sposobu obliczania i zapisu deltaE Błąd koloru ΔE (Delta E) - w tym przypadku dE CIE76
- Linia 6- typ drukarki proofingowej
- Linia 7 - typ spektrofotometru użytego do pomiaru paska
- Linia 8 - data i godzina wygenerowania certyfikatu
- Błędy koloru w stosunku do zadanej tolerancji:
Norma ISO 12647-7 określa dopuszczalne błędy koloru dla określonych pól paska testowego. I tak:
- uśredniony błąd koloru dE nie powinien przekraczać wartości 3.0 - w naszym przypadku jest to 1.0
- maksymalny błąd koloru dE nie powinien przekraczać wartości 6.0 - w naszym przypadku jest to 3.0
- błąd koloru papieru dE nie powinien przekraczać wartości 3.0 - w naszym przypadku jest to 1.0
- błędy koloru dla pól z tzw barwami pierwszorzędowymi (Cyan, Magenta, Yellow, Black) dE nie powinien przekraczać wartości 5.0 - w naszym przypadku jest to 2.0 dla Cyanu i 1.0 dla reszty kolorów
- uśredniony błąd koloru dla pól z kolorami składanymi (CMYK) nie powinien przekraczać wartości 5.0 - w naszym przypadku jest to 1.0 Certyfikat pokazany na obrazku zawiera jeszcze 2 dodatkowe wartości błędu "odcienia" dH (od Hue) - nie są one objęte normą i niezbyt często pojawiają się w certyfikatach proofingowych.
Przykładowe pola dodatkowe innych programów proofingowych:
Oprogramowanie PrintFactory:
Oprogramowanie EFI Fiery - pasek do pomiaru ręcznego:
Jak dobrać odpowiednie parametry koloru w cyfrowej maszynie drukującej by możliwie najdokładniej odwzorować odbitkę próbną?
Żeby możliwie najdokładniej odwzorować kolorystykę odbitki próbnej w cyfrowej maszynie produkcyjnej należy:
- Odczytać z metryki proofa następujące informacje:
- czy przy drukowaniu odbitki użyto dołączonych profili "embedded profile"
- standard kolorystyczny "source" - zidentyfikować referencyjny profil ICC
- Ustawić podobny standard kolorystyczny w systemie color management maszyny przemysłowej. Szczegółowa instrukcja jak to zrobić np. tutaj ONYX Posterprint Thrive - instalacja i konfiguracja
Uwaga: W przypadku odbitek próbnych drukarka proofingowa będzie używała jednego z dwóch rodzajów renderingu "Absolute colorimetric" lub "Relative colorimetric". W przypadku maszyny produkcyjnej nie używamy renderingu "Absolute colorumetric" - wybieramy używany standardowo rendering "Perceptual" lub zmieniamy rodzaj renderingu na "Relative colorimetric".